Kalendarium 1908-1939

1908

We wrześniu grupa dąbrowskiej młodzieży tworzy Dąbrowskie Kółko Wycieczkowe (DKW). Jego założycielami byli:

  1. Jaksa-Bykowski Czesław,
  2. Gemborek Edward,
  3. Kierzkowski Kazimierz,
  4. Piotrowski Stefan,
  5. Wieczorkiewicz Karol,

1909

Edmund Naganowski w dzienniku „Słowo Polskie” wydawanym we Lwowie, zamieścił artykuł o skautingu.

1910

W listopadzie 1910 roku, za pośrednictwem Kazimierza Kierzkowskiego, Stefan Piotrowski złożył do Głównej Komendy Skautowej we Lwowie wniosek o założenie w Dąbrowie Górniczej drużyny skautowej.

Kazimierz Kierzkowski przywiózł z Lwowa regulaminy i instrukcje dla oddziałów ćwiczebnych. Przekazał je Stefanowi Piotrowskiemu.

1911

W styczniu Kazimierz Kierzkowski zorganizował komendę oddziałów ćwiczebnych, w której skład weszli członkowie DKW.

W dniu 3 kwietnia, na tajnym spotkaniu w mieszkaniu u państwa Stechmanów przy ul. Targowej w Dąbrowie Górniczej, Kazimierz Kierzkowski zorganizował pierwszą drużynę skautową. Jej pierwszym drużynowym został Stefan Piotrowski.

1912

Drużyna skautowa zorganizowała swój pierwszy obóz letni w Michałowicach.

Drużynę objął Ksawery Piotrowski.

1914

Komendantem hufca w Dąbrowie Górniczej został Stefan Bielecki, którego kadencja trwała do 1922 r.

Powstała druga drużyna skautowa im. Tadeusza Kościuszki. Drużynowym został Józef Nicefor Piotrowski.

1915

W grudniu odbył się pierwszy zjazd instruktorów skautowych z terenu zaboru rosyjskiego. Na zjeździe utworzono Naczelnictwo Harcerskie w miejsce Naczelnej Komendy Skautowej. Pierwszym Naczelnikiem został druh Sedlaczek.

W Dąbrowie Górniczej powstała trzecia drużyna skautowa im. Romualda Traugutta. Drużynowym został druh Lipski.

1916

Kazimierz Kierzkowski zorganizował dwa turnusy obozu letniego w Michałowicach.

W listopadzie na zjeździe instruktorskim w Warszawie połączono cztery organizacje skautowe Kongresówki w jeden - Związek Harcerstwa Polskiego.

1917

Dla 1 Zagłębiowskiej Drużyny Harcerskiej im. Dionizego Czechowskiego [ZDH] (dawna I Drużyna Skautowa) zakupiono drukarnię polową.

1918

W czerwcu, na nieoficjalnym zjeździe w Krakowie, powstaje Biuro Skautowe. Miało na celu zjednoczenie wszystkich organizacji skautowych i harcerskich w jedną ogólnopolską organizację - Związek Harcerstwa Polskiego. Cel ten, został osiągnięty w listopadzie, podczas zjazdu instruktorów w Lublinie.

W Dąbrowie Górniczej władze austriackie skonfiskowały drukarnię 1 ZDH. Nastąpiły aresztowania. Druh Stefan Piotrowski, po aresztowaniu, został wywieziony do zamku lubelskiego.

W listopadzie dąbrowscy harcerze brali udział w rozbrajaniu żołnierzy austriackich i niemieckich.

1919

W dniach 1–2 listopada nastąpiły zmiany organizacyjne. Wszystkie organizacje harcerskie i skautowe w Polsce zostały połączone w jedną organizację „Związek Harcerstwa Polskiego”. Naczelna Rada Harcerska powołała Naczelnictwo Związku z druhem Tadeuszem Strumiłło na czele.

Nastąpiły zmiany w związku, które nie ominęły także harcerstwa z Dąbrowy Górniczej. Powołana została 12 ZDH im. Dionizego Czachowskiego, a w jej skład weszły:

  • 1 ZDH im. Dionizego Czachowskiego,
  • 2 ZDH im. Tadeusza Kościuszki,
  • 3 ZDH im. Romualda Traugutta.

Pod koniec roku powstały trzy nowe drużyny:

  • 11ZDH im. Śniadeckich,
  • 20 ZDH przy preparandzie nauczycielskiej (szkoła przygotowująca do pełnienia zawodu nauczyciela),
  • 17 ZDH przy Szkole Powszechnej p. Kocota.

1920

W sierpniu został zatwierdzony przez Rząd Rzeczypospolitej pierwszy Statut ZHP.

W pierwszym Powstaniu Śląskim wzięło udział wielu dąbrowskich harcerzy. Szefem sztabu I Powstania Śląskiego został mjr. Kazimierz Kierzkowski

1920

We Lwowie odbył się Ogólnopolski Zlot Harcerski z okazji 10-lecia ZHP. W lipcu, we Lwowie odbył się II Walny Zjazd ZHP.

W lokalnym dzienniku „Iskrze”, ukazał się artykuł druha Stefana Piotrowskiego pt. Nowe drogi w harcerstwie.

12 ZDH kupiła nową drukarnię polową.

1922

Druh Stanisław Malarski objął Komendę Hufca Harcerzy w Dąbrowie Górniczej.

W szkole nr 3 u p. Kocota wygłosiła odczyt p. Wrzoskówna pt. Harcerstwo i jego zadania.

W dniach 18–26 czerwca odbył się w Dąbrowie Górniczej „Tydzień harcerski”. W tych dniach odbywały się przeglądy artystyczne poszczególnych drużyn, zawody sportowe, pokazy sprawności i obozowania.

1923

W Dąbrowie Górniczej przy 12 ZDH powstało pierwsze Koło Przyjaciół Harcerzy.

Od 27 maja do 3 czerwca w hufcu dąbrowskim odbył się „Tydzień Harcerski”.

3 października powstała w Gołonogu 39 ZDH, a jej drużynowym został Stanisław Trząski.

12 grudnia powstała 11 ZDH im. Romualda Traugutta.

Jesienią w Ząbkowicach - Grabcu odbył się I Zlot Chorągwi Zagłębiowskiej Harcerzy.

1924

5 kwietnia powstała w Ząbkowicach 40 Zagłębiowska Drużyna Harcerzy im. gen. Jerzego Sowińskiego.

W lipcu odbył się I Narodowy Zlot ZHP w Siekierkach k/Warszawy. Z Dąbrowy Górniczej w Zlocie uczestniczyło 32 harcerzy z 12 ZDH. Harcerze zabrali ze sobą swoją polową drukarnię.

Nastąpiły zmiany w numeracji drużyn:

  • 12 ZDH otrzymała numer 1 ZDH (powróciła do swojego dawnego numeru),
  • drużyna gimnazjalna otrzymała numer 17 ZDH im. Waleriana Łukasińskiego,
  • 11 ZDH w Gołonogu otrzymała numer 39 ZDH im. Księcia Józefa Poniatowskiego

1925

W Dąbrowie Górniczej powstał hufiec żeński, a jego komendantką została druhna Janina Bem. Hufiec dąbrowskich harcerek należał do Chorągwi Sosnowiecko-Zagłębiowskiej.

W Strzemieszycach odbył się I Zjazd drużynowych i hufcowych Chorągwi Sosnowiecko-Zagłębiowskiej (chorągwi żeńskiej).

Komendantem hufca męskiego został druh hm. Stefan Piotrowski.

W hufcu męskim działały: 1 ZDH, 22 ZDH, 7 ZDH, 39 ZDH, 40 ZDH, 48 ZDH.

W dniach 31 maja i 1 czerwca w Grabicach odbyło się zgrupowanie drużyn dąbrowskiego hufca.

W dniach 28–30 czerwca harcerze z Dąbrowy Górniczej wzięli udział w Zlocie Chorągwi Zagłębiowskiej w Bukownie.

1926

W dąbrowskim hufcu przy 39 ZDH w Gołonogu, powstało Koło Przyjaciół Harcerzy.

Koło Przyjaciół Harcerzy przy 7 ZDH w Strzemieszycach ufundowało drużynie sztandar.

Druh Wincenty Bernasik przy 1 ZDH utworzył pierwszą w hufcu Gromadę Wilcząt .

W Zagórzu i w Maczkach odbywają się dwa zloty hufca.

Druhna Janina Bem została zastępczynią komendantki Chorągwi Sosnowiecko - Zagłębiowskiej (Chorągiew Harcerek).

1927

1 ZHH („Jedynka”) otrzymała lokal w tzw. „Ognisku”.

39 ZDH zorganizowała „Tydzień Harcerski” w Gołonogu. Na pobliskich łąkach rozbili biwak, a dla zgromadzonych mieszkańców zorganizowali występy.

Drużyny hufca uczestniczyły w Zlocie Narodowym na Jęzorze.

48 ZDH zorganizowała dla drużyn hufca zawody sportowe.

9 października dąbrowscy harcerze byli organizatorami zjazdu drużynowych i hufcowych Zagłębiowskiej Chorągwi Harcerzy.

W dzielnicy Zielona powstaje pluton harcerski jako część 1 ZDH oraz kolejna Gromada Wilcząt działająca również przy 1 ZDH.

1928

W hufcu dąbrowskim, który liczy już 300 harcerzy, powstały zalążki nowych drużyn. Przy Szkołach Powszechnych nr 2 i nr 3 powstają plutony harcerskie należące do 1 ZDH.

Od 13 do 20 maja w Dąbrowie Górniczej odbył się „Tydzień Harcerski”.

Na obóz letni wyjechała 1 ZDH. Obóz trwał od 15 lipca do 10 sierpnia w Majeranach przy granicy polsko-litewskiej.

27 września, przy szkole nr 2 w Gołonogu, druhna Jadwiga Pinkiewicz zakłada żeńską drużynę harcerek

1929

II Zlot Narodowy odbył się w Poznaniu. Na zlot do Poznania pojechała grupa harcerzy. 1 ZDH zabrała swoją drukarnię polową.

Wiosną Komenda Hufca w Dąbrowie Górniczej zorganizowała szereg imprez harcerskich jak wycieczki, ćwiczenia polowe, itp.

W marcu z plutonu 1 ZDH przy Szkole nr 3 powstała 55 ZDH im. Zawiszy Czarnego, a w kwietniu przy tej drużynie powstało Koło Przyjaciół Harcerzy.

3 kwietnia, z inicjatywy komendanta hufca hm. Stefana Piotrowskiego, powstało ogólnodąbrowskie Koło Przyjaciół Harcerstwa.

W czerwcu w Sosnowcu drużyny wzięły udział w Zlocie Chorągwi Zagłębiowskiej. Przy szkole nr 1 w Gołonogu powstała drużyna harcerek, założona przez druhnę Trendotówną - nauczycielkę tej szkoły.

5 sierpnia w Strzemieszycach zorganizowano zlot drużyn ze Strzemieszyc, Maczek, Kazimierza, Porąbki, Bukowna i Sławkowa. Wówczas, zapadła decyzja o utworzeniu hufca strzemieszyckiego.

Druhna Janina Bem została komendantką Chorągwi Sosnowiecko - Zagłębiowskiej, natomiast komendantką hufca żeńskiego w Dąbrowie Górniczej została druhna Jadwiga Pinkiewicz.

1930

22 i 23 czerwca w Zagórzu odbył się Zlot Drużyn dąbrowskiego hufca. W ramach zlotu, zorganizowano zawody strzeleckie z broni sportowej.

1 ZDH zorganizowała obóz letni w Gdyni.

15 października Próbna Drużyna Gimnazjalna otrzymała nr 20 ZDH im. Waleriana Łukasińskiego. Jej drużynowym został Zdzisław Kowalik.

1 grudnia, przy Szkole Podstawowej nr 2 w Gołonogu, powołano 22 ZDHarcerek im. Emilii Plater. Drużynową została dh. Jadwiga Zasępa.

1931

14 czerwca 1 ZDH obchodziła „Dwudziestolecie drużyny” Z tej okazji Koło Przyjaciół Harcerzy ufundowało drużynie sztandar.

23 czerwca 1 ZDH wyjechała na Zlot Słowiański do Pragi.

Przy szkole nr 2 powstała 75 ZDH im. gen. Henryka Dąbrowskiego, a przy szkole nr 6 powstała 60 ZDH im. Tadeusza Kościuszki. Jej drużynowym został druh Edward Gawęda. Przy drużynie powstało Koło Przyjaciół Harcerzy.

Przy 20 ZDH zorganizowano Koło Przyjaciół Harcerzy.

15 lipca 1 ZDH, wyjechała na obóz letni do Lachowic. Komendantem został druh Marian Hachulski.

22 ZDHarcerek zorganizowała pierwszy samodzielny obóz w Okradzionowie. W Ząbkowicach przy Szkole Powszechnej druhna Zofia Wysokińska-Dylówna zorganizowała drużynę harcerek.

Na przełomie 1931/1932 w Dąbrowie Górniczej odbył się zjazd instruktorek, drużynowych, przedstawicieli Kół Przyjaciół Harcerek oraz opiekunek drużyn.

1932

9 maja, z inicjatywy druha phm. Piotra Reronia, wznowiła działalność 40 ZDH.

10 maja 1932r Gromadę Wilcząt objął druh. J. Molęda.

3 lipca 1932r odbyła się wycieczka Gromady Wilcząt na trasie Dąbrowa Górnicza - Preczów - Dąbrowa Górnicza.

W czerwcu harcerze hufca dąbrowskiego wzięli udział w Zlocie Chorągwi Zagłębiowskiej w Częstochowie.

Powstały nowe drużyny:

  • 62 ZDH im. Romualda Traugutta - przy Seminarium Męskim,
  • 83 ZDH im. Króla Jana Sobieskiego - przy szkole nr 5.

Obozy letnie zorganizowały drużyny:

  • 1 ZDH w Łopusznej,
  • 22 ZDHarcerek w Dzianiszynie k/Zakopanego,
  • 39 ZDH w Czarnym Lesie k/Pilicy,
  • 48 ZDH w Wesółce k/Skały,
  • 60 ZDH obóz wędrowny do Łopusznej.

1933

18 lutego Komenda Hufca zorganizowała w Państwowej Szkole Górniczo-Hutniczej tzw. „Sztygarce” zlot drużynowych Chorągwi Zagłębiowskiej.

W Ząbkowicach 13 i 14 maja odbył się zlot drużyn dąbrowskiego hufca.

Od 03 do 05 czerwca odbył się w Bukownie Zlot Harcerzy Chorągwi ZHP Zagłębia Dąbrowskiego.

Na IV Jamborre w Gӧdӧllo na Węgrzech, które trwało w dniach 1-15 sierpnia, pojechało z Dąbrowy Górniczej 33 harcerzy z 1 ZDH, 20 ZDH, 60 ZDH. Harcerze z 1 ZDH zabrali ze sobą drukarnię.

Od swego Koła Przyjaciół Harcerzy 39 ZDH otrzymała sztandar.

Sztandar od Koła Przyjaciół Harcerzy otrzymała 22 Zagłębiowska Drużyna Harcerek im. Emilii Plater z Gołonoga.

W dąbrowskim hufcu powstały dwie drużyny:

  • 76 ZDH im. św. Jerzego w Zagórzu
  • 81 ZDH im. Stanisława Staszica w dąbrowskiej „Sztygarce”.

Na obozy letnie wyjechały:

  • 39 ZDH i 60 ZDH do Sobótki Wielkiej,
  • 62 ZDH pojechała do Powroźnika k/Krynicy,
  • 22 ZDHarcerek do Krościenka.

1934

W dniach 4 – 12 marca w tzw. „Ognisku” odbyła się pokonkursowa Chorągwiana Wystawa Krajoznawcza.

6 kwietnia odbył się w Gołonogu Złaz drużyn dąbrowskich.

22 kwietnia ponownie wznowiła pracę 40 ZDH w Ząbkowicach.

Tradycyjnie, w okresie letnim drużyny zorganizowały obozy. W tym roku na obóz wyjechały: 1 ZDH, 39 ZDH, 48 ZDH, 60 ZDH, 76 ZDH oraz harcerki z 22 ZDHarcerek
z Gołonoga.

W październiku 45 ZDHarcerek otrzymała sztandar.

Naczelnictwo ZHP podjęło Uchwałę o połączeniu Chorągwi Sosnowiecko-Zagłębiowskiej i Chorągwi Kielecko-Radomskiej w Chorągiew Kielecką.

12 października powstała pierwsza Gromada Zuchowa przy 1 ZDH, jako kontynuatorka Gromady Wilcząt.

Powstał Krąg Starszoharcerski „Razem”.

17 grudnia odbyła się w Gołonogu odprawa hufcowych Chorągwi Kieleckiej.

1935

20 stycznia w Dąbrowie Górniczej odbył się zjazd drużynowych hufców – żeńskich: sosnowieckiego, będzińskiego i dąbrowskiego.

Związek Harcerstwa Polskiego obchodził 25-tą rocznicę powstania. Zorganizowano Jubileuszowy Zlot Narodowy ZHP w Spale. W zlocie udział wzięło 100 harcerzy i 8 harcerek z Dąbrowy Górniczej. Komendantem dąbrowskiej delegacji był druh hm. Stefan Piotrowski.

Harcerki z 45 ZDHarcerek im. E. Zawidzkiej zorganizowały obóz wędrowny
na Wileńszczyźnie, pod hasłem „Szlakiem Mickiewicza”.

Przy 20 ZDH powstała grupa literacka „Hej Ziup”.

1936

8 kwietnia Rada Ministrów RP wydaje rozporządzenie, w którym ZHP została uznana za Stowarzyszenie Wyższej Użyteczności Publicznej. W związku z tym, uchwalono nowy Statut.

W dąbrowskim hufcu, w dniach 30, 31 maja i 1 czerwca odbyły się uroczystości jubileuszowe 25-lecia ZHP w Zagłębiu. Było to święto całego Zagłębiowskiego Harcerstwa.

Żeńska Komenda Chorągwi w Kielcach dokonała podziału chorągwi, na tzw. obszary. Dąbrowski Hufiec Harcerek został włączony do obszaru sosnowieckiego.

Akcję letnią zorganizowały drużyny:

  • 1 ZDH w Koszarawie,
  • 20 ZDH 7 dniowy, próbny obóz w Ratanicach k/Dąbrowy Górniczej oraz stały w Tymchówku w Górach Świętokrzyskich,
  • 75 ZDH w miejscowości Kopce k/Krzeszowic.
  • 45 ZDHarcerek obóz wędrowny „Szlakiem Słowackiego,
  • 22 ZDHarcerek w Prusowie.

W październiku 1 ZDH im. Dionizego Czachowskiego obchodziła 25-lecie działalności.

1937

Z dąbrowskiego hufca na Jamboree w Vogelenzang  w Holandii pojechała 30 osobowa grupa harcerzy. 1 ZDH zabrała ze sobą swoją drukarnię, która stała się rewelacją na światowym zlocie skautowym.

Dąbrowski Hufiec Harcerek obejmował Dąbrowę Górniczą, Gołonóg, Ząbkowice
i Strzemieszyce. Po druhnie Jadwidze Kałużnej hufiec objęła druhna phm. Henryka Brzozowska.

Krąg Starszoharcerski „Razem” od 25 lutego do 17 kwietnia zorganizował kurs zastępowych. W kursie udział wzięli harcerze z 20 ZDH, 48 ZDH, 55 ZDH, 75 ZDH i 85 ZDH.

Akcję letnią zorganizowały:

  • 22 ZDHarcerek – obóz dla zastępowych w Rabsztynie,
  • 45 ZDHarcerek – trzeci obóz wędrowny „Szlakiem Wisły”.
  • 83 ZDH – obóz w okolicach Okradzionowa.

Harcerze z Kręgu „Razem” i z 20 ZDH – obóz wędrowny po Słowacji.

1938

W dąbrowskim hufcu harcerzy na uwagę zasługuje udział harcerzy w ogólnopolskich zawodach narciarskich oraz udział w zawodach kajakowych.

Zawody kajakowe zostały rozegrane na rzece Biała Przemsza, na odcinku Maczki – Niwka. Obsada z „Jedynki” zajęła pierwsze miejsce.

Zlot drużyn hufca dąbrowskiego odbył się w lasach Bukowna.

W hufcu harcerek powstają dwie drużyny próbne w Tucznej Babie (obecnie Tucznawa) i w szkole nr 8 w Dąbrowie Górniczej.

Na obozy letnie wyjechały drużyny: 1 ZDH, 20 ZDH, 39 ZDH, 40 ZDH, 48 ZDH, 55 ZDH, 83 ZDH, 22 ZDHarcerek z Gołonoga i 45 ZDHarcerek im. E. Zawidzkiej.

1939

Harcerze wzięli udział w „Złazie Harcerzy Starszych” w Krzywopłotach.

W Kiełbasowie Komenda Hufca zorganizowała kurs zastępowych i drużynowych.

W lipcu w Milówce k/Prusowa komendantka hufca żeńskiego druhna phm. Henryka Brzozowska prowadziła kurs dla zastępowych.

W sierpniu dwie harcerki z Dąbrowy Górniczej wzięły udział w obozie drużynowych Chorągwi Kieleckiej.

Na obozy letnie wyjechały: 20 ZDH, 22 ZDHarcerek, 39 ZDH, 40 ZDH, 55 ZDH,
75 ZDH, 81 ZDH.

W sierpniu, na rozkaz Głównej Kwatery ZHP, komendant hufca, hm. Stefan Piotrowski powołał grupy Harcerskiego Pogotowia Wojennego.

Również dh phm. Henryka Czapla-Brzozowska przekazała polecenie włączenia się do prac przygotowawczych w ramach obrony miasta. Harcerki powołały Drużynę Pogotowia Wojennego Harcerek, w której pełniły dyżury w punktach PCK,
w Kuchni Pomocy Społecznej w szkole nr 1, patrolowały ulice miasta, a nawet kopały rowy.

WSPÓLNIE DLA HARCERSKIEJ MISJI

Twoje wsparcie, nasza siła!

Numer konta do darowizn na rzecz ZHP

22 1140 1010 0000 5392 2900 1017

CZY WIESZ, ŻE...

1911 – Powstanie I Zagłębiowskiej Drużyny Skautowej w Dąbrowie Górniczej – przed oficjalnym powstaniem I Drużyny Skautowej we Lwowie
Skip to content