Kalendarium 1908-1939

1908

We wrześniu grupa dąbrowskiej młodzieży tworzy Dąbrowskie Kółko Wycieczkowe (DKW). Jego założycielami byli:

  1. Jaksa-Bykowski Czesław,
  2. Gemborek Edward,
  3. Kierzkowski Kazimierz,
  4. Piotrowski Stefan,
  5. Wieczorkiewicz Karol,

1909

Edmund Naganowski w dzienniku „Słowo Polskie” wydawanym we Lwowie, zamieścił artykuł o skautingu.

1910

W listopadzie 1910 roku, za pośrednictwem Kazimierza Kierzkowskiego, Stefan Piotrowski złożył do Głównej Komendy Skautowej we Lwowie wniosek o założenie w Dąbrowie Górniczej drużyny skautowej.

Kazimierz Kierzkowski przywiózł z Lwowa regulaminy i instrukcje dla oddziałów ćwiczebnych. Przekazał je Stefanowi Piotrowskiemu.

1911

W styczniu Kazimierz Kierzkowski zorganizował komendę oddziałów ćwiczebnych, w której skład weszli członkowie DKW.

W dniu 3 kwietnia, na tajnym spotkaniu w mieszkaniu u państwa Stechmanów przy ul. Targowej w Dąbrowie Górniczej, Kazimierz Kierzkowski zorganizował pierwszą drużynę skautową. Jej pierwszym drużynowym został Stefan Piotrowski.

1912

Drużyna skautowa zorganizowała swój pierwszy obóz letni w Michałowicach.

Drużynę objął Ksawery Piotrowski.

1914

Komendantem hufca w Dąbrowie Górniczej został Stefan Bielecki, którego kadencja trwała do 1922 r.

Powstała druga drużyna skautowa im. Tadeusza Kościuszki. Drużynowym został Józef Nicefor Piotrowski.

1915

W grudniu odbył się pierwszy zjazd instruktorów skautowych z terenu zaboru rosyjskiego. Na zjeździe utworzono Naczelnictwo Harcerskie w miejsce Naczelnej Komendy Skautowej. Pierwszym Naczelnikiem został druh Sedlaczek.

W Dąbrowie Górniczej powstała trzecia drużyna skautowa im. Romualda Traugutta. Drużynowym został druh Lipski.

1916

Kazimierz Kierzkowski zorganizował dwa turnusy obozu letniego w Michałowicach.

W listopadzie na zjeździe instruktorskim w Warszawie połączono cztery organizacje skautowe Kongresówki w jeden - Związek Harcerstwa Polskiego.

1917

Dla 1 Zagłębiowskiej Drużyny Harcerskiej im. Dionizego Czechowskiego [ZDH] (dawna I Drużyna Skautowa) zakupiono drukarnię polową.

1918

W czerwcu, na nieoficjalnym zjeździe w Krakowie, powstaje Biuro Skautowe. Miało na celu zjednoczenie wszystkich organizacji skautowych i harcerskich w jedną ogólnopolską organizację - Związek Harcerstwa Polskiego. Cel ten, został osiągnięty w listopadzie, podczas zjazdu instruktorów w Lublinie.

W Dąbrowie Górniczej władze austriackie skonfiskowały drukarnię 1 ZDH. Nastąpiły aresztowania. Druh Stefan Piotrowski, po aresztowaniu, został wywieziony do zamku lubelskiego.

W listopadzie dąbrowscy harcerze brali udział w rozbrajaniu żołnierzy austriackich i niemieckich.

1919

W dniach 1–2 listopada nastąpiły zmiany organizacyjne. Wszystkie organizacje harcerskie i skautowe w Polsce zostały połączone w jedną organizację „Związek Harcerstwa Polskiego”. Naczelna Rada Harcerska powołała Naczelnictwo Związku z druhem Tadeuszem Strumiłło na czele.

Nastąpiły zmiany w związku, które nie ominęły także harcerstwa z Dąbrowy Górniczej. Powołana została 12 ZDH im. Dionizego Czachowskiego, a w jej skład weszły:

  • 1 ZDH im. Dionizego Czachowskiego,
  • 2 ZDH im. Tadeusza Kościuszki,
  • 3 ZDH im. Romualda Traugutta.

Pod koniec roku powstały trzy nowe drużyny:

  • 11ZDH im. Śniadeckich,
  • 20 ZDH przy preparandzie nauczycielskiej (szkoła przygotowująca do pełnienia zawodu nauczyciela),
  • 17 ZDH przy Szkole Powszechnej p. Kocota.

1920

W sierpniu został zatwierdzony przez Rząd Rzeczypospolitej pierwszy Statut ZHP.

W pierwszym Powstaniu Śląskim wzięło udział wielu dąbrowskich harcerzy. Szefem sztabu I Powstania Śląskiego został mjr. Kazimierz Kierzkowski

1920

We Lwowie odbył się Ogólnopolski Zlot Harcerski z okazji 10-lecia ZHP. W lipcu, we Lwowie odbył się II Walny Zjazd ZHP.

W lokalnym dzienniku „Iskrze”, ukazał się artykuł druha Stefana Piotrowskiego pt. Nowe drogi w harcerstwie.

12 ZDH kupiła nową drukarnię polową.

1922

Druh Stanisław Malarski objął Komendę Hufca Harcerzy w Dąbrowie Górniczej.

W szkole nr 3 u p. Kocota wygłosiła odczyt p. Wrzoskówna pt. Harcerstwo i jego zadania.

W dniach 18–26 czerwca odbył się w Dąbrowie Górniczej „Tydzień harcerski”. W tych dniach odbywały się przeglądy artystyczne poszczególnych drużyn, zawody sportowe, pokazy sprawności i obozowania.

1923

W Dąbrowie Górniczej przy 12 ZDH powstało pierwsze Koło Przyjaciół Harcerzy.

Od 27 maja do 3 czerwca w hufcu dąbrowskim odbył się „Tydzień Harcerski”.

3 października powstała w Gołonogu 39 ZDH, a jej drużynowym został Stanisław Trząski.

12 grudnia powstała 11 ZDH im. Romualda Traugutta.

Jesienią w Ząbkowicach - Grabcu odbył się I Zlot Chorągwi Zagłębiowskiej Harcerzy.

1924

5 kwietnia powstała w Ząbkowicach 40 Zagłębiowska Drużyna Harcerzy im. gen. Jerzego Sowińskiego.

W lipcu odbył się I Narodowy Zlot ZHP w Siekierkach k/Warszawy. Z Dąbrowy Górniczej w Zlocie uczestniczyło 32 harcerzy z 12 ZDH. Harcerze zabrali ze sobą swoją polową drukarnię.

Nastąpiły zmiany w numeracji drużyn:

  • 12 ZDH otrzymała numer 1 ZDH (powróciła do swojego dawnego numeru),
  • drużyna gimnazjalna otrzymała numer 17 ZDH im. Waleriana Łukasińskiego,
  • 11 ZDH w Gołonogu otrzymała numer 39 ZDH im. Księcia Józefa Poniatowskiego

1925

W Dąbrowie Górniczej powstał hufiec żeński, a jego komendantką została druhna Janina Bem. Hufiec dąbrowskich harcerek należał do Chorągwi Sosnowiecko-Zagłębiowskiej.

W Strzemieszycach odbył się I Zjazd drużynowych i hufcowych Chorągwi Sosnowiecko-Zagłębiowskiej (chorągwi żeńskiej).

Komendantem hufca męskiego został druh hm. Stefan Piotrowski.

W hufcu męskim działały: 1 ZDH, 22 ZDH, 7 ZDH, 39 ZDH, 40 ZDH, 48 ZDH.

W dniach 31 maja i 1 czerwca w Grabicach odbyło się zgrupowanie drużyn dąbrowskiego hufca.

W dniach 28–30 czerwca harcerze z Dąbrowy Górniczej wzięli udział w Zlocie Chorągwi Zagłębiowskiej w Bukownie.

1926

W dąbrowskim hufcu przy 39 ZDH w Gołonogu, powstało Koło Przyjaciół Harcerzy.

Koło Przyjaciół Harcerzy przy 7 ZDH w Strzemieszycach ufundowało drużynie sztandar.

Druh Wincenty Bernasik przy 1 ZDH utworzył pierwszą w hufcu Gromadę Wilcząt .

W Zagórzu i w Maczkach odbywają się dwa zloty hufca.

Druhna Janina Bem została zastępczynią komendantki Chorągwi Sosnowiecko - Zagłębiowskiej (Chorągiew Harcerek).

1927

1 ZHH („Jedynka”) otrzymała lokal w tzw. „Ognisku”.

39 ZDH zorganizowała „Tydzień Harcerski” w Gołonogu. Na pobliskich łąkach rozbili biwak, a dla zgromadzonych mieszkańców zorganizowali występy.

Drużyny hufca uczestniczyły w Zlocie Narodowym na Jęzorze.

48 ZDH zorganizowała dla drużyn hufca zawody sportowe.

9 października dąbrowscy harcerze byli organizatorami zjazdu drużynowych i hufcowych Zagłębiowskiej Chorągwi Harcerzy.

W dzielnicy Zielona powstaje pluton harcerski jako część 1 ZDH oraz kolejna Gromada Wilcząt działająca również przy 1 ZDH.

1928

W hufcu dąbrowskim, który liczy już 300 harcerzy, powstały zalążki nowych drużyn. Przy Szkołach Powszechnych nr 2 i nr 3 powstają plutony harcerskie należące do 1 ZDH.

Od 13 do 20 maja w Dąbrowie Górniczej odbył się „Tydzień Harcerski”.

Na obóz letni wyjechała 1 ZDH. Obóz trwał od 15 lipca do 10 sierpnia w Majeranach przy granicy polsko-litewskiej.

27 września, przy szkole nr 2 w Gołonogu, druhna Jadwiga Pinkiewicz zakłada żeńską drużynę harcerek

1929

II Zlot Narodowy odbył się w Poznaniu. Na zlot do Poznania pojechała grupa harcerzy. 1 ZDH zabrała swoją drukarnię polową.

Wiosną Komenda Hufca w Dąbrowie Górniczej zorganizowała szereg imprez harcerskich jak wycieczki, ćwiczenia polowe, itp.

W marcu z plutonu 1 ZDH przy Szkole nr 3 powstała 55 ZDH im. Zawiszy Czarnego, a w kwietniu przy tej drużynie powstało Koło Przyjaciół Harcerzy.

3 kwietnia, z inicjatywy komendanta hufca hm. Stefana Piotrowskiego, powstało ogólnodąbrowskie Koło Przyjaciół Harcerstwa.

W czerwcu w Sosnowcu drużyny wzięły udział w Zlocie Chorągwi Zagłębiowskiej. Przy szkole nr 1 w Gołonogu powstała drużyna harcerek, założona przez druhnę Trendotówną - nauczycielkę tej szkoły.

5 sierpnia w Strzemieszycach zorganizowano zlot drużyn ze Strzemieszyc, Maczek, Kazimierza, Porąbki, Bukowna i Sławkowa. Wówczas, zapadła decyzja o utworzeniu hufca strzemieszyckiego.

Druhna Janina Bem została komendantką Chorągwi Sosnowiecko - Zagłębiowskiej, natomiast komendantką hufca żeńskiego w Dąbrowie Górniczej została druhna Jadwiga Pinkiewicz.

1930

22 i 23 czerwca w Zagórzu odbył się Zlot Drużyn dąbrowskiego hufca. W ramach zlotu, zorganizowano zawody strzeleckie z broni sportowej.

1 ZDH zorganizowała obóz letni w Gdyni.

15 października Próbna Drużyna Gimnazjalna otrzymała nr 20 ZDH im. Waleriana Łukasińskiego. Jej drużynowym został Zdzisław Kowalik.

1 grudnia, przy Szkole Podstawowej nr 2 w Gołonogu, powołano 22 ZDHarcerek im. Emilii Plater. Drużynową została dh. Jadwiga Zasępa.

1931

14 czerwca 1 ZDH obchodziła „Dwudziestolecie drużyny” Z tej okazji Koło Przyjaciół Harcerzy ufundowało drużynie sztandar.

23 czerwca 1 ZDH wyjechała na Zlot Słowiański do Pragi.

Przy szkole nr 2 powstała 75 ZDH im. gen. Henryka Dąbrowskiego, a przy szkole nr 6 powstała 60 ZDH im. Tadeusza Kościuszki. Jej drużynowym został druh Edward Gawęda. Przy drużynie powstało Koło Przyjaciół Harcerzy.

Przy 20 ZDH zorganizowano Koło Przyjaciół Harcerzy.

15 lipca 1 ZDH, wyjechała na obóz letni do Lachowic. Komendantem został druh Marian Hachulski.

22 ZDHarcerek zorganizowała pierwszy samodzielny obóz w Okradzionowie. W Ząbkowicach przy Szkole Powszechnej druhna Zofia Wysokińska-Dylówna zorganizowała drużynę harcerek.

Na przełomie 1931/1932 w Dąbrowie Górniczej odbył się zjazd instruktorek, drużynowych, przedstawicieli Kół Przyjaciół Harcerek oraz opiekunek drużyn.

1932

9 maja, z inicjatywy druha phm. Piotra Reronia, wznowiła działalność 40 ZDH.

10 maja 1932r Gromadę Wilcząt objął druh. J. Molęda.

3 lipca 1932r odbyła się wycieczka Gromady Wilcząt na trasie Dąbrowa Górnicza - Preczów - Dąbrowa Górnicza.

W czerwcu harcerze hufca dąbrowskiego wzięli udział w Zlocie Chorągwi Zagłębiowskiej w Częstochowie.

Powstały nowe drużyny:

  • 62 ZDH im. Romualda Traugutta - przy Seminarium Męskim,
  • 83 ZDH im. Króla Jana Sobieskiego - przy szkole nr 5.

Obozy letnie zorganizowały drużyny:

  • 1 ZDH w Łopusznej,
  • 22 ZDHarcerek w Dzianiszynie k/Zakopanego,
  • 39 ZDH w Czarnym Lesie k/Pilicy,
  • 48 ZDH w Wesółce k/Skały,
  • 60 ZDH obóz wędrowny do Łopusznej.

1933

18 lutego Komenda Hufca zorganizowała w Państwowej Szkole Górniczo-Hutniczej tzw. „Sztygarce” zlot drużynowych Chorągwi Zagłębiowskiej.

W Ząbkowicach 13 i 14 maja odbył się zlot drużyn dąbrowskiego hufca.

Od 03 do 05 czerwca odbył się w Bukownie Zlot Harcerzy Chorągwi ZHP Zagłębia Dąbrowskiego.

Na IV Jamborre w Gӧdӧllo na Węgrzech, które trwało w dniach 1-15 sierpnia, pojechało z Dąbrowy Górniczej 33 harcerzy z 1 ZDH, 20 ZDH, 60 ZDH. Harcerze z 1 ZDH zabrali ze sobą drukarnię.

Od swego Koła Przyjaciół Harcerzy 39 ZDH otrzymała sztandar.

Sztandar od Koła Przyjaciół Harcerzy otrzymała 22 Zagłębiowska Drużyna Harcerek im. Emilii Plater z Gołonoga.

W dąbrowskim hufcu powstały dwie drużyny:

  • 76 ZDH im. św. Jerzego w Zagórzu
  • 81 ZDH im. Stanisława Staszica w dąbrowskiej „Sztygarce”.

Na obozy letnie wyjechały:

  • 39 ZDH i 60 ZDH do Sobótki Wielkiej,
  • 62 ZDH pojechała do Powroźnika k/Krynicy,
  • 22 ZDHarcerek do Krościenka.

1934

W dniach 4 – 12 marca w tzw. „Ognisku” odbyła się pokonkursowa Chorągwiana Wystawa Krajoznawcza.

6 kwietnia odbył się w Gołonogu Złaz drużyn dąbrowskich.

22 kwietnia ponownie wznowiła pracę 40 ZDH w Ząbkowicach.

Tradycyjnie, w okresie letnim drużyny zorganizowały obozy. W tym roku na obóz wyjechały: 1 ZDH, 39 ZDH, 48 ZDH, 60 ZDH, 76 ZDH oraz harcerki z 22 ZDHarcerek
z Gołonoga.

W październiku 45 ZDHarcerek otrzymała sztandar.

Naczelnictwo ZHP podjęło Uchwałę o połączeniu Chorągwi Sosnowiecko-Zagłębiowskiej i Chorągwi Kielecko-Radomskiej w Chorągiew Kielecką.

12 października powstała pierwsza Gromada Zuchowa przy 1 ZDH, jako kontynuatorka Gromady Wilcząt.

Powstał Krąg Starszoharcerski „Razem”.

17 grudnia odbyła się w Gołonogu odprawa hufcowych Chorągwi Kieleckiej.

1935

20 stycznia w Dąbrowie Górniczej odbył się zjazd drużynowych hufców – żeńskich: sosnowieckiego, będzińskiego i dąbrowskiego.

Związek Harcerstwa Polskiego obchodził 25-tą rocznicę powstania. Zorganizowano Jubileuszowy Zlot Narodowy ZHP w Spale. W zlocie udział wzięło 100 harcerzy i 8 harcerek z Dąbrowy Górniczej. Komendantem dąbrowskiej delegacji był druh hm. Stefan Piotrowski.

Harcerki z 45 ZDHarcerek im. E. Zawidzkiej zorganizowały obóz wędrowny
na Wileńszczyźnie, pod hasłem „Szlakiem Mickiewicza”.

Przy 20 ZDH powstała grupa literacka „Hej Ziup”.

1936

8 kwietnia Rada Ministrów RP wydaje rozporządzenie, w którym ZHP została uznana za Stowarzyszenie Wyższej Użyteczności Publicznej. W związku z tym, uchwalono nowy Statut.

W dąbrowskim hufcu, w dniach 30, 31 maja i 1 czerwca odbyły się uroczystości jubileuszowe 25-lecia ZHP w Zagłębiu. Było to święto całego Zagłębiowskiego Harcerstwa.

Żeńska Komenda Chorągwi w Kielcach dokonała podziału chorągwi, na tzw. obszary. Dąbrowski Hufiec Harcerek został włączony do obszaru sosnowieckiego.

Akcję letnią zorganizowały drużyny:

  • 1 ZDH w Koszarawie,
  • 20 ZDH 7 dniowy, próbny obóz w Ratanicach k/Dąbrowy Górniczej oraz stały w Tymchówku w Górach Świętokrzyskich,
  • 75 ZDH w miejscowości Kopce k/Krzeszowic.
  • 45 ZDHarcerek obóz wędrowny „Szlakiem Słowackiego,
  • 22 ZDHarcerek w Prusowie.

W październiku 1 ZDH im. Dionizego Czachowskiego obchodziła 25-lecie działalności.

1937

Z dąbrowskiego hufca na Jamboree w Vogelenzang  w Holandii pojechała 30 osobowa grupa harcerzy. 1 ZDH zabrała ze sobą swoją drukarnię, która stała się rewelacją na światowym zlocie skautowym.

Dąbrowski Hufiec Harcerek obejmował Dąbrowę Górniczą, Gołonóg, Ząbkowice
i Strzemieszyce. Po druhnie Jadwidze Kałużnej hufiec objęła druhna phm. Henryka Brzozowska.

Krąg Starszoharcerski „Razem” od 25 lutego do 17 kwietnia zorganizował kurs zastępowych. W kursie udział wzięli harcerze z 20 ZDH, 48 ZDH, 55 ZDH, 75 ZDH i 85 ZDH.

Akcję letnią zorganizowały:

  • 22 ZDHarcerek – obóz dla zastępowych w Rabsztynie,
  • 45 ZDHarcerek – trzeci obóz wędrowny „Szlakiem Wisły”.
  • 83 ZDH – obóz w okolicach Okradzionowa.

Harcerze z Kręgu „Razem” i z 20 ZDH – obóz wędrowny po Słowacji.

1938

W dąbrowskim hufcu harcerzy na uwagę zasługuje udział harcerzy w ogólnopolskich zawodach narciarskich oraz udział w zawodach kajakowych.

Zawody kajakowe zostały rozegrane na rzece Biała Przemsza, na odcinku Maczki – Niwka. Obsada z „Jedynki” zajęła pierwsze miejsce.

Zlot drużyn hufca dąbrowskiego odbył się w lasach Bukowna.

W hufcu harcerek powstają dwie drużyny próbne w Tucznej Babie (obecnie Tucznawa) i w szkole nr 8 w Dąbrowie Górniczej.

Na obozy letnie wyjechały drużyny: 1 ZDH, 20 ZDH, 39 ZDH, 40 ZDH, 48 ZDH, 55 ZDH, 83 ZDH, 22 ZDHarcerek z Gołonoga i 45 ZDHarcerek im. E. Zawidzkiej.

1939

Harcerze wzięli udział w „Złazie Harcerzy Starszych” w Krzywopłotach.

W Kiełbasowie Komenda Hufca zorganizowała kurs zastępowych i drużynowych.

W lipcu w Milówce k/Prusowa komendantka hufca żeńskiego druhna phm. Henryka Brzozowska prowadziła kurs dla zastępowych.

W sierpniu dwie harcerki z Dąbrowy Górniczej wzięły udział w obozie drużynowych Chorągwi Kieleckiej.

Na obozy letnie wyjechały: 20 ZDH, 22 ZDHarcerek, 39 ZDH, 40 ZDH, 55 ZDH,
75 ZDH, 81 ZDH.

W sierpniu, na rozkaz Głównej Kwatery ZHP, komendant hufca, hm. Stefan Piotrowski powołał grupy Harcerskiego Pogotowia Wojennego.

Również dh phm. Henryka Czapla-Brzozowska przekazała polecenie włączenia się do prac przygotowawczych w ramach obrony miasta. Harcerki powołały Drużynę Pogotowia Wojennego Harcerek, w której pełniły dyżury w punktach PCK,
w Kuchni Pomocy Społecznej w szkole nr 1, patrolowały ulice miasta, a nawet kopały rowy.

Komisja Historyczna Hufca

Trwają prace nad przygotowaniem kalendarium na kolejne lata.

WSPÓLNIE DLA HARCERSKIEJ MISJI

Twoje wsparcie, nasza siła!

Numer konta do darowizn na rzecz ZHP

22 1140 1010 0000 5392 2900 1017

CZY WIESZ, ŻE...

Drużynowi ZHP przepracowują społecznie łącznie 8 mln godzin w ciągu roku. Jeżeli przeliczyć to na złotówki, wartość pracy wolontariackiej wyniosłaby 136 mln zł.
Skip to content